Over de Machten op de reis naar de Heer (Reeks Asklepios Mundi) (Dutch Edition)

Muhyiddin ul-‘Ibn Arabi (1165-1240) schreef een boek dat hij in 1204/5 geredigeerd heeft en dat in het Arabisch bekend staat als ‘Verhandeling over de Lichten in de Geheimen Gegeven aan Degene die in Retraite gaat’. Dat boek is een handleiding voor de soefi die de reis naar God wil maken om in eenheid met God te bestaan als voorbij en vooraf aan het zelf(bewustzijn).
Deze eenheid is mogelijk vanuit Ibn Arabi’s idee dat God de eenheid van bestaan is. God is alle bestaan, maar niets van dat bestaande, ook het geheel niet van alles dat bestaat, is gelijk aan God. Dat bestaan kent zes Domeinen: de pre-existentie, de zintuiglijkheid, de verbeelding, de wederopstanding, het hiernamaals (het Paradijs en het Vuur) en de witte duin buiten het Paradijs waar je de eenheid met de eenheid van bestaan, God, deelachtig kan worden. De reis begint en eindigt voor de soefi in het tweede Domein, want na de eenheid van bestaan ervaren te hebben kun je die eenheid ook in het tweede Domein, in de zintuiglijke veelheid, ervaren, want de eenheid van bestaan bevat ook veelheid omdat de veelheid van bestaan niets anders is dan de verschijning, de aanwezigheid, van die eenheid. Naarmate je die eenheid met de eenheid van alles ervaren hebt, kun je juist meer veelheid zien, meer chaos verdragen en creatiever worden!
De waarde van de handleiding ligt niet primair in haar de filosofische waarde, maar in concrete aanwijzingen hoe de reis te beginnen en eenmaal begonnen hoe naar steeds hogere staten van bewustzijn van de eenheid van bestaan, God, te reizen en te bestendigen op een bepaalde halte binnen een bepaald Domein. Maar ook hoe tussen Domeinen te reizen. En hoe de reis, die afstand tot God impliceert, überhaupt mogelijk is: Gods Licht verblindt. De verblinding versluiert God. Reizen is sluiers wegnemen door zelf lichter te worden waardoor je minder door het Licht wordt verblind.
De Machten waarmee God, niet satan (die zoals alle bestaan deel is van God), je verleidt, moet je weerstaan om eenheid met God, de eenheid van alle bestaan, te kunnen realiseren. Wanneer dat lukt en je plotseling weer vanuit het eerste Domein in het tweede Domein bent en je reis eindigt waar je begonnen was, alles anders is qua dat alles meer hetzelfde is op gans andere wijze dan het al was, begint Ibn Arabi te bespreken hoe je de Machten waardoor je je niet hebt laten verleiden moet ontvangen (als trofeeën). Het is op dit punt dat Ibn Arabi het wezen van de tijd vanuit de ademhaling definieert, die je met de structuur van heel het bestaan in verband kan brengen, om uit te leggen hoe je die Machten, Geschenken, de Oogst, kan ontvangen in het gewone dagelijkse leven.
‘Over de Machten op de reis van de Heer’ bevat een vertaling, een uitleg van en kritisch commentaar op Ibn Arabi’s handleiding. De uitleg is helder en brengt vele van zijn inzichten in verband met o.a. het neoplatonisme, het sivaïsme, het boeddhisme, de Bhagavad-Gita en de Koran. Dat maakt dit boek zeer geschikt voor de interreligieuze dialoog. Het kritisch commentaar spitst zich toe vanuit de vraag of God uit dat Ene ontstaan is en hoe of dat God de Enige is en ‘dat Ene’ een abstract begrip is om God mee te denken. Daarin wordt het wezenlijk onderscheid tussen het kennen van het één-zijn van God en het liefhebben van God als het alles zijn en daarmee het verschil tussen magie en mystiek gemaakt. Ook wordt de rol van het kwaad besproken, tot welk Domein het kwaad invloed kan uitoefen en hoe.
Dit boek is meer dan dienstbaarheid aan Ibn Arabi, maar in zichzelf een handleiding, die met name laat zien wat de rol van het offer kan zijn in het Domein van de verbeelding. Ook laat het zien hoe licht uit water ontstaat en alle elementen ontstaan. Het verheldert Heideggers (1889-1976) vraag naar wat het zijn is op een zodanige wijze dat de helderheid zo gaat stralen dat de vraag tot antwoord transformeert, zoals helder aards water in wijn uit de zevende hemel transformeert.